Karbür Freze Ucu Seçimi: Ağız Sayısı, Kaplama ve Kesme Parametreleri

Giriş

CNC freze operasyonlarında verimlilik, yüzey kalitesi ve takım ömrü büyük ölçüde doğru karbür freze ucu seçimine bağlıdır. Yanlış seçilen bir freze ucu; titreşim, kırılma, düşük yüzey kalitesi ve yüksek maliyet anlamına gelir. Özellikle ağız sayısı, kaplama türü ve kesme parametreleri, freze performansını doğrudan etkileyen en kritik faktörlerdir.

Bu kapsamlı rehberde:

Karbür freze uçlarının temel yapısını,
Ağız sayısının işleme üzerindeki etkisini,
Kaplama türlerini ve hangi malzemede kullanılmaları gerektiğini,
Doğru kesme parametrelerinin nasıl belirleneceğini
teknik ama anlaşılır bir dille ele alıyoruz.

Karbür Freze Ucu Nedir?

Karbür freze uçları, tungsten karbür esaslı, yüksek sertlik ve aşınma direncine sahip kesici takımlardır. CNC freze tezgâhlarında kanal açma, yüzey işleme, cep frezeleme ve kontur işleme gibi birçok uygulamada kullanılır.

Karbür Freze Uçlarının Avantajları

Yüksek kesme hızı
Uzun takım ömrü
Yüksek yüzey kalitesi
Sert ve zor işlenen malzemelerde stabil performans

Karbür Freze Ucu Seçimini Etkileyen Ana Faktörler

Doğru freze ucunu seçmek için aşağıdaki kriterler birlikte değerlendirilmelidir:

İşlenen malzeme türü
CNC tezgâhın rijitliği
İşleme tipi (kaba / finiş)
Ağız sayısı
Kaplama türü
Kesme hızı ve ilerleme

Bu faktörlerden biri bile yanlış seçilirse, tüm işlem olumsuz etkilenir.

1️⃣ AĞIZ SAYISI (FLUTE SAYISI) NEYİ ETKİLER?

Ağız sayısı, freze ucunun çevresindeki kesici kenar sayısını ifade eder. En yaygın ağız sayıları: 2, 3, 4 ve 6 ağızlı freze uçlarıdır.

Ağız Sayısının Temel Etkileri

Talaş tahliyesi
Kesme kuvveti dağılımı
Yüzey kalitesi
İlerleme kapasitesi

2 Ağızlı Karbür Freze Uçları

Kullanım Alanları:

Alüminyum
Plastik
Yumuşak metaller

Avantajları:

Geniş talaş kanalı
Talaş sıkışması minimum
Yüksek ilerleme

Dezavantajları:

Sert malzemelerde yüzey kalitesi sınırlı

3 Ağızlı Karbür Freze Uçları

Kullanım Alanları:

Alüminyum
Düşük alaşımlı çelikler

Avantajları:

Talaş tahliyesi + yüzey kalitesi dengesi
Çok yönlü kullanım

4 Ağızlı Karbür Freze Uçları

Kullanım Alanları:

Çelik
Paslanmaz çelik

Avantajları:

Daha iyi yüzey kalitesi
Dengeli kesme

Dezavantajları:

Talaş tahliyesi sınırlı (derin ceplerde dikkat)

6 Ağızlı ve Üzeri Freze Uçları

Kullanım Alanları:

Finiş işlemleri
Sert malzemeler

Avantajları:

Çok yüksek yüzey kalitesi
Stabil kesme

2️⃣ KAPLAMA TÜRLERİ VE DOĞRU SEÇİM

Kaplama, karbür freze ucunun ısıl dayanımını ve aşınma direncini artırır. Yanlış kaplama, en kaliteli ucu bile kısa sürede kullanılmaz hale getirir.

TiN Kaplama

Genel amaçlı
Düşük–orta hızlar
Giriş seviyesi uygulamalar

TiCN Kaplama

Daha yüksek sertlik
Çelik işleme için uygun
Aşınmaya dayanıklı

TiAlN / AlTiN Kaplama

Yüksek sıcaklık dayanımı
Paslanmaz ve sert çelikler
Kuru işleme için ideal

Kaplamasız (Polişli) Freze Uçları

Alüminyum için idealdir
Talaş yapışmasını önler
Yüksek yüzey kalitesi sağlar

3️⃣ KESME PARAMETRELERİ NEDİR, NASIL BELİRLENİR?

Kesme parametreleri, freze ucunun nasıl çalışacağını belirler. Yanlış parametre = kırık uç.

Temel Kesme Parametreleri

Kesme hızı (Vc)
Devir (RPM)
İlerleme (F)
Talaş derinliği (ap)
Talaş genişliği (ae)

Malzemeye Göre Genel Kesme Hızı Örnekleri

Malzeme	Vc (m/dk)
Alüminyum	200–600
Çelik	120–200
Paslanmaz	80–150

📌 Not: Bu değerler başlangıç içindir, tezgâh ve bağlama koşullarına göre ayarlanmalıdır.

📊 KARŞILAŞTIRMA TABLOSU

Malzeme	Ağız Sayısı	Kaplama	Zorluk
Alüminyum	2–3	Kaplamasız	Kolay
Çelik	3–4	TiCN / TiAlN	Orta
Paslanmaz	4	TiAlN	Zor

CNC Freze Ucu Seçerken Yapılan Yaygın Hatalar

Her malzeme için aynı ucu kullanmak
Ağız sayısını sadece “daha fazla = daha iyi” sanmak
Kaplama–malzeme uyumunu göz ardı etmek
Kesme parametrelerini katalogdan kopyalamak

📌 Unutmayın: Doğru freze ucu, ucuzdan değil uyumdan seçilir.

Karbür Freze Ucu Doğru Seçilirse Ne Kazanırsınız?

Daha uzun takım ömrü
Daha az tezgâh duruşu
Daha iyi yüzey kalitesi
Daha düşük parça maliyeti

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Alüminyum için kaç ağızlı freze ucu kullanılmalı?

Genellikle 2 veya 3 ağızlı, polisajlı ve kaplamasız freze uçları tercih edilir.

Paslanmaz çelik için en iyi kaplama hangisidir?

TiAlN veya AlTiN kaplamalar, yüksek sıcaklık dayanımı nedeniyle en uygunudur.

Daha fazla ağız sayısı her zaman daha mı iyidir?

Hayır. Talaş tahliyesi ve uygulama tipi dikkate alınmalıdır.

Aynı freze ucu ile kaba ve finiş yapılır mı?

Teknik olarak mümkün olsa da önerilmez. Ayrı uçlar daha verimlidir.

Sonuç

Karbür freze ucu seçimi, CNC üretimde başarının temel taşlarından biridir. Ağız sayısı, kaplama türü ve kesme parametreleri birlikte değerlendirildiğinde; hem verimli hem de ekonomik bir üretim süreci sağlanır.

Giriş